Symbole narodowe

Krajowych kwiat jest copihue (Lapageria rosea, chilijskie dzwonek), który rośnie w lasach na południu Chile.

Herb przedstawia dwóch krajowych zwierząt: The Condor (Vultur gryphus, bardzo duże ptaki, że mieszka w górach) i huemul (Hippocamelus bisulcus, zagrożonym biały ogon jelenia). Ma też legenda o Razon Por la la fuerza (prawym lub mogą lub z uwagi lub przez życie).

Flaga Chile składa się z dwóch równych poziomych pasm białych (u góry) i czerwony; istnieje niebieski kwadrat tej samej wysokości, co białe pasma na wciągnik od strony końca białe pasma; placu nosi biały pięciu wskazał star w centrum reprezentujące przewodnik do postępu i cześć; niebieski symbolizuje niebo, białe jest na ośnieżone Andy, a czerwony oznacza krew wydzielone w celu osiągnięcia niezależności.

Ojos del Salado

Ojos del Salado – najwyższy wulkan na Ziemi obecnie nieczynny w Andach Środkowych, na granicy Argentyny i Chile. Ma wysokość 6885 m n.p.m. Jest drugim co do wysokości szczytem górskim na półkuli zachodniej oraz najwyższym szczytem Chile. Leży około 600 km na północ od Aconcagui.

Pierwszego wejścia na szczyt Ojos del Salado dokonali Jan Alfred Szczepański i Justyn Wojsznis w 1937 w trakcie II polskiej wyprawy andyjskiej.

Konkwista

Hiszpanie w 1535 roku rozpoczęli podbój Chile, wyniku porozumienia z Portugalią na mocy, którego, mieli prawo do zajmowania ziem na zachód od Brazylii. Pod przywództwem Diego de Almargo i Pedro de Valdivia Hiszpanie do 1550 roku podbili północną i środkową część Chile. W 1541 roku powstała kapitania Chile, należąca administracyjnie do wicekrólestwa Peru. Pod rządami Hiszpanów autochtoniczni Indianie masowo wymierali na choroby zakaźne przywiezione przez nowych osadników. Konkwistadorzy zastosowali politykę rabunkową względem Indian. Wprowadzili system “encomienda” polegający na przyznaniu ziem Indianom w zamian za co musieli oni pracować przez 160 dni na ziemiach hiszpańskiego właściciela. Granicę rządów konkwistadorów wyznaczała na południu rzeka Bío Bío, za którą istniało wolne państwo Araukanów.

W okresie konkwistadorskim najszybciej rozwijała się centralna część kraju, północ oraz południe rozwijały się wolniej.

Santiago: Cementerio General

Groby słynnych Chilijczyków, takich jak José Manuel Balmaceda, Salvador Allende czy zamordowany dyplomata Orlando Letelier, przypominają o politycznych zawirowaniach w historii kraju od końca XIX w. Pomnik z 1994 r. upamiętnia wszystkich, którzy zniknęli bez śladu za czasów dyktatury Pinocheta.

Cmentarz, położony na północnym krańcu Avenida La Paz, po drugiej stronie Mapocho (przejście przez most Cal y Canto), jest otwarty w ciągu dnia.

Santiago: Centrum

Świetnym miejscem na zjedzenie obiadu albo kolacji jest wzniesiony z kutego żelaza Mercado Central (targowisko, 1872 r.) przy Balmaceda i Puente. Interesującym obiektem architektonicznym są także zbudowane z cegły i wyblakłe od słońca budynki Posada del Corregidor z 1780 r. z ciekawym drewnianym balkonem, przy Esmeralda 732, i Casa Manso de Velasco, Santo Domingo 699. Na zachód od tej ostatniej budowli, przy Santo Domingo 961, stoi potężny Templo de Santo Domingo (kościół św. Dominika) z 1808 r.

Historycznym centrum Santiago jest Plaza de Armas, przy której znajduje się budynek Poczty Głównej, Museo Histórico Nacional (Narodowe Muzeum Historyczne) i katedra w stylu kolonialnym. W południowo-wschodnim rogu placu zaczyna się Paseo Ahumada, ulica pełna handlarzy oferujących przeróżne towary, począwszy od szamponów do samochodowych pasów bezpieczeństwa. Wieczorem przychodzą tu uliczni muzycy wszelkiego autoramentu.

Przy ulicy Morandé 441 znajduje się dawna siedziba parlamentu – Congreso Nacional – mieszcząca obecnie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Pobliski Palacio Edwards (pałac Edwardsów) przy Catedral 1187 należał do elitarnej chilijskiej rodziny. Pochodzący z 1805 r. budynek Museo Chileno de Arte Precolombino (Chilijskiego Muzeum Sztuki Prekolumbijskej, Bandera 361), był kiedyś siedzibą kolonialnego urzędu celnego. Muzeum prezentuje liczącą 4500 lat historię cywilizacji prekolumbijskich.

Cały kwartał pomiędzy Plaza de la Constitución i Plaza de la Libertad zajmuje późnokolonialny Palacio de La Moneda (pałac Mennicy). Budowę tej klasycystycznej budowli rozpoczęto w 1788 r. w miejscu zagrożonym wylewami rzeki Mapocho, po czym przeniesiono ją na obecne miejsce i ukończono w 1805 r. Następnie budynek ten pełnił rolę pałacu prezydenckiego; po zamachu stanu w 1973 r. wymagał gruntownego remontu. Innym ciekawym gmachem w pobliżu jest Bolsa de Comercio (giełda papierów wartościowych, La Bolsa 64) oraz Club de la Unión, Alameda 1091.

Po przeciwnej stronie Alamedy znajduje się Universidad de Chile (Uniwersytet Chilijski) i kolonialna Iglesia de San Francisco (kościół św. Franciszka). Nieco dalej, na rogu MacIver, wznosi się gmach Biblioteca Nacional (Biblioteki Narodowej). Interesującym obiektem jest także Teatro Municipal (Teatr Miejski) przy Augustinas 794.

Partie polityczne

• Socjalistyczna Partia Chile (PSCh)
• Partia Chrześcijańsko-Demokratyczna (PDC)
• Odnowa Narodowa (RN)
• Niezależny Związek Demokratyczny (UDI)
• Partia na rzecz Demokracji (PPD)
• Socjaldemokratyczna Partia Radykalna (PRSD)
• Partia Socjaldemokracji (PDS)
• Partia Humanistyczna (PH)

Historia

W okresie prekolumbijskim Indianie na terytorium obecnego Chile dotarli stosunkowo późno. Ich przybycie datuje się na ok. 600 r. p.n.e. Na północy zamieszkało plemię Aymara, które zajmowało się uprawą kukurydzy, hodowlą lam i alpak. Na obszarach górskich osiedlili się Indianie Diaguita a na południu i w centralnej części kraju – Araukanie (zajmujący się hodowlą, myślistwem, rybołówstwem i uprawą ziemi).

Na początku XVI w. północną część Chile podbili Inkowie, którzy sprawowali tu władzę do ok. połowy XVI w. i wyprzedzali pozostałe plemiona w znaczny sposób pod względem cywilizacyjnym.

Ich następcami stali się Hiszpanie, którzy na mocy zawartego porozumienia z Portugalią przejmowali całość terytorium położonego na zachód od Brazylii. W następstwie wypraw Diego de Almargo i Pedro de Valdivia od 1537 r. Hiszpanie zaczynają podbijać Chile. Zdobyli oni północną i środkową część państwa.

W 1541 r. powstała kapitania Chile, która administracyjnie należała do Wicekrólestwa Peru. W tym czasie Indianie umierali w dużej liczbie w efekcie chorób zakaźnych przyniesionych przez nowych osadników. Ponadto Hiszpanie prowadzili wobec nich i ich terytorium rabunkową politykę.

Wprowadzili system encomienda, polegający na przydzieleniu Indianom małego kawałka ziemi w zamian za co, byli oni zobowiązani wykonywać bezpłatnie pracę przez 160 dni w roku na ziemiach właściciela.

Południową granicę władzy hiszpańskiej wyznaczała rzeka Bío Bío, za którą do 1773 r. istniało wolne państwo Araukanów (tzw. Araukania, rozciągała się pomiędzy rzeką Bío Bío a pustynią Atakama), utrzymujące niezależność od administracji hiszpańskiej, a następnie od Republiki Chile. W czasie kolonialnym północ i południe stanowiły marginalne obszary państwa chilijskiego, najszybciej zasiedlona została najbardziej łagodna pod względem klimatycznym środkowa część kraju.

W 1810 r. wybuchło powstanie antyhiszpańskie, które przyczyniło się do utworzenia niezależnej republiki (1818 r.). W 1859 r. przyłączono do niego także Araukanię. W efekcie kolejnego konfliktu zbrojnego, tzw. wojny o saletrę z Boliwią i Peru (1879-1883)

Chile uzyskało dostęp do złóż tego surowca i zmonopolizowało rynek światowy. Przyczyniło się to do zasiedlenia północnych obszarów, a wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego spowodowało aktywizację południowych rejonów. Zamieszkali je poza Chilijczykami emigranci z krajów Europy – przede wszystkim Niemcy i Chorwaci.

W 1906 r. Chile odniosło poważne straty na skutek trzęsienia ziemi. Ominęły je za to obydwie wojny światowe. Chile zachowało podczas nich neutralność. Po II wojnie światowej rządy w kraju sprawowały ugrupowania lewicowe lub koalicje z udziałem partii lewicowych. W 1970 r. prezydentem został marksista – Salvador Allende Gossens, który doprowadził do kryzysu finansowego państwa.

Trzy lata później miał miejsce przewrót wojskowy, podczas którego zginął Allende i władzę objął generał Augusto Pinochet Ugarte. Jego dyktatorskie rządy spotykały się z opozycją wśród społeczeństwa, jednak odniosły sukces w polityce gospodarczej.

Tysiące osób zostało zabitych lub poddanych torturom. Pinochet stanął na czele czteroosobowej junty, rozwiązał Kongres, wyeliminował wszelką opozycję. Wprowadzone wówczas reformy wolnorynkowe sprawiły, że Chile obok Argentyny stało się najbogatszym krajem Ameryki Południowej.

Jednak w trakcie referendum przeprowadzonego w 1988 r. w celu potwierdzenia jego prezydentury, został odrzucony. Władza przeszła tym razem pokojową drogą w ręce chrześcijańskiego demokraty Patrico Aylwina. Pinochet pozostał zwierzchnikiem sił zbrojnych do 1988 r., powołał też ośmiu dożywotnich senatorów, których stanowiska nie podlegają powszechnemu głosowaniu.

Kultura Chile

Współczesną ludność Chile stanowią głównie osoby pochodzące z wymieszania emigrantów hiszpańskich z miejscowa ludnością. Metysi stanowią 65% ogółu ludności kraju.

Dość liczna jest grupa ludności białej pochodzenia europejskiego, stanowiąca 30% ogółu. Składają się na nią potomkowie hiszpańskich kolonistów – 25%, a pozostałe 5% stanowią mieszkańcy z Niemiec, Chorwacji, Włoch. Pozostałe 5% stanowi rdzenna ludność indiańska. Są to głównie Araukanie mieszkający na południe od rzeki Bío Bío oraz mniej liczni Indianie Keczua i Ayamará.

Miasta i osady w krajobrazie Chile są o wiele skromniejsze i uboższe niż w innych krajach latynoamerykańskich gdzie istniała prężna polityka kolonialna. Podobnie rzecz ma się w przypadku kultury materialnej Indian, którzy nie budowali okazałych obiektów (w porównaniu z innymi krajami).

Przyczyniła się do tego lokalizacja kraju w obszarze aktywnym sejsmicznie. Liczne trzęsienia ziemi, powodzie wielokrotnie niszczyły budowle i nie zachęcały do tworzenia bardziej trwałych dzieł architektonicznych. Obecnie w zabudowie wielu miast chilijskich dominuje secesja.

Istnieje bardzo wysoki wskaźnik urbanizacji Chile. Santiago jako największy ośrodek cierpi na liczne patologie społeczne: bezrobocie, dzielnice nędzy, przepełnienie trudności transportu miejskiego, skażenie środowiska, duże uprzemysłowienie. Południe kraju jest bardzo ubogie w sieć miast, dominuje wiejski krajobraz.

Obecne galerie, muzea i teatry są dziełem chilijskich intelektualistów, kształcących się w Europie. Wpływają oni istotnie na muzykę, sztukę, architekturę. Do zamachu wojskowego kino chilijskie było jednym z bardziej eksperymentalnych w całej Ameryce Południowej Z Chile pochodzi dwójka laureatów nagrody Nobla – Gabriela Mistral i Pablo Neruda

Chile

Chile położone jest w Ameryce Południowej i rozciąga się pasem na zachodnim wybrzeżu Oceanu Spokojnego pomiędzy Andami a Wybrzeżem Pacyfiku. Do Chile należy także około 300 przybrzeżnych wysp, wśród których najpopularniejsza jest Wsypa Wielkanocna oraz Juan Fernandez, Sala Y Gomez, San Ambrosio oraz San Felix i Ziemia Ognista.

Klimat Chile jest bardzo zróżnicowany. Na północy panuje klimat gorący, a na południu polarny. Temperatury w północnej części kraju są najwyższe w lutym i wynoszą wówczas około 27°C.
Północna część Chile zdominowana jest przez wyżyny i góry: Kordyliera Nadbrzeżna i Kordyliera Główna. W północnej części kraju znajduje się także pustynia Atakama.

Głównym kierunkiem wycieczek last minute do Chile jest Santiago de Chile- stolica i zarazem największe miasto kraju, składające się w zasadzie z kilku miast. Na wakacje przyciąga turystów skupieniem zabytków, muzeami, katedrami, kościołami, ratuszami, pałacami oraz bliskością gór i atrakcyjnego wybrzeża. Santiago de Chile jest pełne zieleni także za sprawą czterech ogromnych parków, z których można podziwiać malownicze widoki na Andy. Sercem miasta jest Plaza de Armas otoczony przez najważniejsze zabytki i cieszące się dużym zainteresowaniem wśród przybywających tu na wakacje turystów. Ważnym punktem jest również deptak Paseo Ahumada oraz Pałac Mennicy, Kościół św. Franciszka, Klasztor Franciszkanów, Kościół św. Dominika i Mercado Central. Centrum nocnego życia jest dzielnica Bellavista. Jest to największe skupisko klubów nocnych, barów, dyskotek i restauracji.

Turyści bardzo często jako cel wakacji w Chile wybierają wakacje na magicznej Wyspie Wielkanocnej. Wyspa Wielkanocna, znana także pod nazwą Rapa Nui, to wyspa wulkaniczna położona w centrum Oceanu Spokojnego. W całości uznana została za Park Narodowy oraz narodowy pomnik historii i wpisana została na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury. Wspaniały krajobraz Wyspy Wielkanocnej tworzony jest przez stożki wulkaniczne opadające do morza w postaci klifów oraz przez rzeźby z drewna Aku Aku i bardzo liczne kamienne posążki moai znajdujące się w znacznej liczbie przede wszystkim w południowo- wschodniej części wyspy.

Wycieczki do Chile często łączone są także z wakacjami na wyspie Juan Fernandez, która pełna jest unikatowej zieleni i niespotykanych gatunków zwierząt. Do Juan Fernandez należą trzy wyspy: Robinson Crusoe, Alexandra Selkirka i Santa Clara. Wszystkie objęte zostały ochroną jako park narodowy i rezerwat biosfery UNESCO.

Chile jest najdłuższym krajem świata. Zamieszkiwany jest w znacznej mierze przez Metysów, którzy mają silne poczucie tożsamości. Natura, malownicze zabytki oraz atmosfera przyciągają na wakacje do Chile turystów pomimo tego, iż temperatury nie są tu upalne. Szczyty wulkanów pokryte śniegiem, skaliste szczyty Andów, głębokie wąwozy, pustynie, błękitne lodowce, piaszczyste plaże i turkusowe jeziora tworzą bardzo atrakcyjny dla turystów zróżnicowany krajobraz, a liczne hotele gwarantują spokojny wypoczynek i szeroki wachlarz usług.